ข้อสอบอนุกรมให้ตัวเลขเรียงกันมาชุดหนึ่ง แล้วถามว่าตัวถัดไปคืออะไร ดูเหมือนต้องใช้ไหวพริบ แต่จริง ๆ แล้วโจทย์ส่วนใหญ่สร้างจากรูปแบบไม่กี่แบบ ถ้ารู้จักรูปแบบและมี ลำดับการคิด ที่ตายตัว จะแก้ได้เร็วและไม่ลังเล
อนุกรมเป็นส่วนหนึ่งของการคิดวิเคราะห์เชิงปริมาณ ในวิชาความสามารถในการคิดวิเคราะห์ (ดูโครงสร้างข้อสอบทั้งหมดได้ใน สอบ ก.พ. ภาค ก คืออะไร)
ลำดับการคิด 5 ขั้น
ลองทีละขั้นตามลำดับนี้ หยุดทันทีเมื่อเจอรูปแบบที่ลงตัวกับ ทุกพจน์ ในโจทย์
- หาผลต่าง ระหว่างตัวที่อยู่ติดกัน ถ้าผลต่างเท่ากันทุกคู่ จบ
- ตัวเลขโตเร็วมาก? ลองหารตัวหลังด้วยตัวหน้า หาอัตราส่วน
- ตัวเลขขึ้น ๆ ลง ๆ? ลองแยกเป็นสองชุด ตำแหน่งคี่กับตำแหน่งคู่
- ผลต่างยังไม่คงที่? หาผลต่างของผลต่าง (ผลต่างชั้นที่สอง)
- ตัวเลขคุ้นตา? เช็กกำลังสอง กำลังสาม หรือการบวกสองตัวก่อนหน้า
ตรวจคำตอบทุกครั้งด้วยการแทนกลับเข้าไปในโจทย์ทั้งชุด รูปแบบที่ใช้ได้กับแค่สองสามพจน์แรกยังไม่ใช่คำตอบ
1. ผลต่างคงที่
4, 9, 14, 19, ?
ผลต่างคือ +5 ทุกคู่ ตัวถัดไปคือ 19 + 5 = 24
2. อัตราส่วนคงที่
2, 6, 18, 54, ?
ผลต่างคือ 4, 12, 36 ไม่คงที่ แต่ตัวเลขโตเร็ว ลองหาร: 6 ÷ 2 = 3, 18 ÷ 6 = 3, 54 ÷ 18 = 3 คือคูณ 3 ทุกครั้ง ตัวถัดไปคือ 54 × 3 = 162
3. ตัวคูณที่เพิ่มขึ้นทีละหนึ่ง
1, 2, 6, 24, 120, ?
อัตราส่วนคือ ×2, ×3, ×4, ×5 ตัวคูณถัดไปคือ ×6 ได้ 120 × 6 = 720
4. คูณแล้วบวก
1, 3, 7, 15, 31, ?
แต่ละตัวคือ (ตัวก่อนหน้า × 2) + 1 เช่น 7 × 2 + 1 = 15 ตัวถัดไปคือ 31 × 2 + 1 = 63
อีกมุมหนึ่ง: ผลต่างคือ 2, 4, 8, 16 ซึ่งเพิ่มเป็นสองเท่า ผลต่างถัดไปคือ 32 ได้ 31 + 32 = 63 เท่ากัน สองวิธีให้คำตอบตรงกันคือสัญญาณที่ดีว่าคิดถูก
5. อนุกรมสลับสองชุด
2, 10, 4, 20, 6, 30, ?
ตัวเลขขึ้นลงสลับกัน แยกเป็นสองชุด
- ตำแหน่งคี่ (ที่ 1, 3, 5): 2, 4, 6 เพิ่มทีละ 2
- ตำแหน่งคู่ (ที่ 2, 4, 6): 10, 20, 30 เพิ่มทีละ 10
ตัวที่ถามอยู่ตำแหน่งที่ 7 ซึ่งเป็นตำแหน่งคี่ ต่อจากชุดแรก: 6 + 2 = 8
จุดที่พลาดบ่อยคือหาคำตอบของชุดที่ถูกต้องแต่ผิดชุด ให้นับตำแหน่งของ "?" ก่อนเสมอ
6. ผลต่างชั้นที่สอง
3, 5, 9, 15, 23, ?
ผลต่างคือ 2, 4, 6, 8 ซึ่งเพิ่มทีละ 2 ผลต่างถัดไปจึงเป็น 10 ได้ 23 + 10 = 33
7. ผลต่างที่เป็นอนุกรมอีกชุด
2, 3, 5, 9, 17, ?
ผลต่างคือ 1, 2, 4, 8 ซึ่งคูณ 2 ทุกครั้ง ผลต่างถัดไปคือ 16 ได้ 17 + 16 = 33
รูปแบบ 6 และ 7 ต่างกันตรงที่ผลต่างของข้อ 6 "บวก" คงที่ ส่วนของข้อ 7 "คูณ" คงที่
8. ตัวเลขที่คุ้นตา
2, 5, 10, 17, 26, ?
ผลต่างคือ 3, 5, 7, 9 ก็แก้ได้ แต่ถ้าสังเกตว่าแต่ละตัวคือกำลังสองบวกหนึ่ง (1² + 1, 2² + 1, 3² + 1, …) จะเห็นทันทีว่าตัวถัดไปคือ 6² + 1 = 37
1, 2, 3, 5, 8, 13, ? — แต่ละตัวเท่ากับผลบวกของสองตัวก่อนหน้า (5 + 8 = 13) ตัวถัดไปคือ 8 + 13 = 21
ตัวเลขที่ควรจำให้ขึ้นใจ: กำลังสองถึง 20² (400) กำลังสามถึง 10³ (1,000) และกำลังของ 2 ถึง 2¹⁰ (1,024)
แบบฝึกหัด
ลองทำก่อนดูเฉลย
- 5, 8, 14, 23, 35, ?
- 7, 4, 14, 8, 21, 12, ?
- 3, 7, 15, 31, 63, ?
เฉลย
- 50 — ผลต่างคือ 3, 6, 9, 12 (เพิ่มทีละ 3) ผลต่างถัดไปคือ 15 ได้ 35 + 15 = 50
- 28 — แยกสองชุด ตำแหน่งคี่ 7, 14, 21 (เพิ่มทีละ 7) ตำแหน่งคู่ 4, 8, 12 (เพิ่มทีละ 4) ตัวที่ 7 อยู่ชุดคี่ ได้ 21 + 7 = 28
- 127 — แต่ละตัวคือ (ตัวก่อนหน้า × 2) + 1 ได้ 63 × 2 + 1 = 127
อยากฝึกเพิ่มแบบจับเวลาและมีเฉลยทุกข้อ ลองทำข้อสอบจำลองในพร้อมสอบ ระบบจะเก็บข้อที่ผิดไว้ให้ทบทวนซ้ำจนแม่น